Znaczenie prehabilitacji

Poważne zabiegi medyczne, takie jak zabieg chirurgiczny czy chemioterapia, ratują życie, jednak w dalszym ciągu bardzo szkodzą funkcjom organizmu, powodując zauważalne pogorszenie stanu funkcjonalnego po zabiegu, po którym następuje okres rekonwalescencji, który może trwać latami od wypisu ze szpitala.

 

W ostatnich latach coraz większą uwagę zwraca się na koncepcję „prehabilitacji” i poprawę wyjściowego poziomu funkcjonalnego zdrowia i sprawności fizycznej pacjenta przed zabiegiem medycznym, tak aby był on lepiej przygotowany do rekonwalescencji po zabiegu.

 

Powyższy wykres przedstawiono w "Wytyczne kliniczne i zalecenia dotyczące przedoperacyjnego treningu wysiłkowego u pacjentów oczekujących na poważną operację niekardiologiczną„(Anaesthesia 2018;73:750–68.) wyjaśnia koncepcję prehabilitacji w sposób wizualny! Po poważnej interwencji medycznej, takiej jak operacja, następuje znaczny spadek rezerwy fizjologicznej/wydolności funkcjonalnej, po którym następuje faza rekonwalescencji i rehabilitacji (A). Osoby z niższą rezerwą fizjologiczną/wydolnością funkcjonalną mogą być narażone na zwiększone ryzyko powikłań okołooperacyjnych, co może również prowadzić do wolniejszego lub niepełnego powrotu do zdrowia (B). Dlatego zaleca się prehabilitację, ponieważ zapewnia ona większą rezerwę fizjologiczną/wydolność funkcjonalną przed operacją, pomagając im szybciej i na wyższym poziomie rekonwalescencji (C). Nawet w przypadku powikłań pacjenci nadal mają lepsze możliwości zachowania lepszej funkcjonalności i jakości życia w dłuższej perspektywie (D).

 

 

Ogólnie rzecz biorąc, programy prehabilitacyjne dzielą się na 4 etapy:

 

 

Ten etap obejmuje ocenę masy ciała i składu ciała, aktywności fizycznej/siły fizycznej pacjenta, szkodliwych nawyków, takich jak palenie tytoniu i spożywanie alkoholu, a także stanu psychicznego i samopoczucia. Celem jest wczesne wykrycie potencjalnych problemów lub słabości oraz pomoc pacjentowi w osiągnięciu jak najlepszej kondycji przed zabiegiem.

 

W zależności od wyników badania przesiewowego, dalsza ocena może być pomocna w ustaleniu, jaki konkretny trening lub modyfikacje są najlepsze dla pacjenta. Na przykład, jeśli badanie aktywności fizycznej wskazuje na słabą kondycję fizyczną pacjenta (brak regularnych ćwiczeń), można przeprowadzić ocenę sprawności fizycznej, stosując takie metody jak ocena siły chwytu, 6-minutowy test marszu itp.

 

Zazwyczaj przeprowadza się również ocenę składu ciała, aby określić ilość tkanki mięśniowej i tłuszczowej w organizmie oraz zaplanować interwencje, które zwiększą poziom zdrowia. Ogólnie rzecz biorąc, ocena pomaga zespołowi prehabilitacyjnemu określić potrzeby pacjenta, zakres potrzebnego wsparcia oraz najlepsze metody poprawy ogólnego stanu zdrowia fizycznego, odżywienia i zdrowia psychicznego w ograniczonym czasie przed zabiegiem.

 

Oznacza to po prostu podejmowanie różnych działań w celu poprawy sytuacji pacjenta, na przykład zaprzestanie picia alkoholu, rozpoczęcie programu ćwiczeń, wizyta u psychologa w celu przygotowania psychicznego, współpraca z dietetykiem w celu ustalenia i przestrzegania zdrowszej diety oraz inne metody.

 

Ważne jest, aby uważnie monitorować skuteczność działań prehabilitacyjnych i w razie potrzeby je dostosowywać. Zazwyczaj metody stosowane podczas oceny mogą być wykorzystywane do monitorowania postępów, a w razie potrzeby również do udzielania porad i wsparcia.

 

Poniższa tabela przedstawia przegląd typowych strategii prehabilitacji w przypadku wystąpienia czynników ryzyka:

Czynnik ryzyka	Ekranizacja	Ocena	Interwencja	Cele prehabilitacji
Aktywność fizyczna	Zapytaj, czy pacjent regularnie ćwiczy wystarczająco. Osobom, które tego nie robią, należy zaproponować rehabilitację ruchową.	Sprawność fizyczna, obejmująca między innymi testy wydolnościowe, testy chodu, testy siły chwytu itp.	Połączony program treningu aerobowego i wytrzymałościowego, oparty na wynikach obiektywnej oceny sprawności fizycznej	Popraw wydolność tlenową, buduj mięśnie
Trening mięśni wdechowych	Ocena ryzyka oddechowego u pacjentów chirurgicznych w Katalonii (ARISCAT). Osoby z grupy „średniego” lub „wysokiego ryzyka” powinny rozważyć trening mięśni wdechowych.		Program treningu mięśni wdechowych	Rozwijaj mięśnie oddechowe, aby zmniejszyć ryzyko powikłań płucnych
Palenie	Potwierdź, czy pacjent pali papierosy i jeśli tak, zaoferuj pomoc w rzuceniu palenia.		Program rzucania palenia (np. połączenie poradnictwa i terapii zastępczej nikotyny)	Przed operacją należy rzucić palenie.
Alkohol	Sprawdź, czy pacjent pije i ile. Osoby z „niebezpiecznym” spożyciem powinny zostać poddane dalszej ocenie.	Test identyfikacji zaburzeń związanych z używaniem alkoholu (AUDIT) dla osób z wyższym spożyciem	Usługi interwencji alkoholowej	Ogranicz spożycie alkoholu do poziomu nie zagrażającego zdrowiu
Odżywianie	Uniwersalne narzędzie przesiewowe w kierunku niedożywienia (MUST)	Ocena dietetyka/specjalisty ds. żywienia	Identyfikuj niedobory składników odżywczych, szczególnie białka, po treningu fizycznym	Poprawa niedożywienia przed zabiegiem dzięki diecie wspierającej trening fizyczny
Czynniki psychologiczne	Skala lęku i depresji szpitalnej (HADS)	Słabo kontrolowana depresja, lęk i niska samoocena, które mogą ograniczać zaangażowanie w rehabilitację wstępną	Zbuduj pewność siebie, programy edukacyjne, wkład specjalistów	Poprawa kontroli lęku i depresji, rozwijanie pewności siebie w celu zaangażowania się w rehabilitację i procedury

Aby dowiedzieć się więcej, zalecamy zapoznanie się z dodatkową literaturą, np.ten artykuł opublikowano w czasopiśmie Clinical Medicine (Londyn), przeglądając dowody popierające koncepcję prehabilitacji i dowody jej wpływu, zasady rozwijania prehabilitacji w praktyce oraz inne szczegóły praktycznej realizacji.

 

Korzystanie z odpowiednich narzędzi do oceny i monitorowania jest ważne dla oceny postępów pacjenta w procesie rehabilitacji. Urządzenia takie jak dynamometry siły chwytu czy analizatory składu ciała to szybkie i łatwe w użyciu metody, które zapewnią terapeutom dokładny obraz!