Czy post jest dobry dla organizmu?

Celowe powstrzymywanie się od jedzenia lub ograniczanie spożycia kalorii (znane jako „post”) zyskuje na popularności, przypisując sobie szereg korzyści zdrowotnych. Jakie naukowe podstawy stoją za takimi twierdzeniami i czy praktyka ta rzeczywiście jest tak korzystna, jak wielu uważa?

 

Przede wszystkim, czym jest post? Ogólnie rzecz biorąc, istnieje „post przerywany”, trwający zazwyczaj 16–48 godzin. Natomiast „post okresowy” trwa zazwyczaj co najmniej 2 dni lub dłużej. Post nie jest rzadkością w różnych kulturach i religiach; na przykład, post przerywany jest podstawową praktyką w ramadanie.

 

W sieci krąży mnóstwo twierdzeń na temat postu, zarówno dobrych, jak i złych. Informacje dotyczące postu okresowego są zazwyczaj rzadsze, po części dlatego, że mniej osób stosuje go regularnie. Tak czy inaczej, co na to nauka?

 

Badanie opublikowane w PLoS OneW szczególności badano wpływ postu okresowego na osoby o prawidłowej masie ciała lub umiarkowanie otyłe, aby obserwować bezpieczeństwo i tolerancję u ponad 1000 osób. Protokół obejmował codzienne monitorowanie kliniczne osób poProgram postu Buchingeraprzez 5–20 dni, co wiązało się z wypijaniem 2–3 litrów płynów dziennie, przy średnim spożyciu kalorii wynoszącym 250 kcal, a także z programem wielodyscyplinarnym obejmującym edukację zdrowotną i aktywność fizyczną.

 

Przed rozpoczęciem postu wszyscy uczestnicy zostali poddani dokładnemu badaniu fizycznemu w celu ustalenia punktu wyjścia, który można było porównać z zakończeniem postu.

 

Zgodnie z oczekiwaniami, masa ciała, BMI i obwód brzucha uległy znacznemu zmniejszeniu. Ponadto, obniżyło się również ciśnienie skurczowe i rozkurczowe.

 

Wszystko to brzmi jak dotąd całkiem nieźle. Ale czy długotrwałe posty skutkowały jakimiś negatywnymi skutkami? Bezpieczeństwo programu oceniano, codziennie zbierając informacje o łagodnych objawach zgłaszanych przez uczestników i obserwowanych. Niektórzy uczestnicy zgłaszali łagodne objawy, takie jak bóle mięśni, zaburzenia snu, bóle głowy i głód w pierwszych dniach postu (zaburzenia snu były zgłaszane najczęściej – 14,94%). Nie odnotowano żadnych zgonów ani trwałych skutków ubocznych, chociaż dwie osoby w podeszłym wieku zostały przyjęte do szpitala.

 

Oprócz zdarzeń niepożądanych, uczestników poproszono o ocenę, czy przed rozpoczęciem programu postu mieli poważne problemy zdrowotne i jak post wpłynął na ich stan. 404 z 1311 uczestników zgłosiło, że przed rozpoczęciem programu mieli poważne problemy zdrowotne — 84,4% zgłosiło poprawę, 8,7% brak zmian, a 6,9% zgłosiło pogorszenie problemu.

 

Badanie to było wyjątkowe, ponieważ oprócz efektów zgłaszanych przez uczestników, przez cały proces prowadzono u nich kompleksową obserwację i testy, obejmujące pomiary lipidów i glikemii we krwi, morfologii krwi, krzepnięcia, czynności wątroby, biomarkerów zapalnych, czynności nerek oraz stężenia kwasu moczowego i elektrolitów.

 

Ogólnie rzecz biorąc, wyniki pokazały, że post metodą Buchingera w specjalistycznej klinice trwający od 4 do 21 dni był bezpieczny i dobrze tolerowany, a także niósł ze sobą szereg korzystnych efektów emocjonalnych i fizycznych. Stanowi to pewien kontrast z innymi badaniami dotyczącymi postu (tylko na wodzie), w których odnotowano więcej zdarzeń niepożądanych. Okresowy post doprowadził do zauważalnej utraty masy ciała i poprawy kilku czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, takich jak nadwaga, obwód brzucha i ciśnienie krwi, a także do normalizacji wielu parametrów krwi.

 

Wiedza naukowa stale się rozwija i aktualizuje; ciało każdego człowieka jest inne i ważne jest, aby obserwować, jak reaguje własne ciało, zamiast rzucać się na głęboką wodę. Mimo to możemy być niemal pewni, że post, jeśli jest przeprowadzany prawidłowo, może być bardzo korzystny!